Hoe versterken leerlingparticipatie en burgerschapsonderwijs elkaar?
Leerlingparticipatie geeft leerlingen de ruimte om democratisch burgerschap te ontwikkelen. Dit doen ze bijvoorbeeld door te oefenen met kritisch denken, het geven van hun mening en betrokkenheid in een gemeenschap. De burgerschapsopdracht die scholen sinds 2021 hebben, geeft een impuls om met leerlingparticipatie aan de slag te gaan.
Hoe ontwikkelen leerlingen burgerschapsvaardigheden via leerlingparticipatie?
Burgerschapsonderwijs gaat over samenleven in een democratische rechtstaat. Het doel is dat leerlingen burgerschapsvaardigheden ontwikkelen om actief te kunnen deelnemen aan de samenleving.
Leerlingenparticipatie biedt ruimte om hiermee te oefenen. Als kinderen een stem hebben binnen de school, kunnen zij de volgende burgerschapsvaardigheden ontwikkelen:
Verantwoordelijkheidsgevoel
Kritisch denken en reflecteren
Leerlingen zien zichzelf steeds meer als onderdeel van een gemeenschap en zijn daardoor betrokken bij hun medeleerlingen en de school. Ze voelen zich meer verantwoordelijk als hun inbreng gehoord wordt.
Leerlingen worden uitgenodigd om hun mening te vormen over zaken die hen aangaan binnen de school. Ze leren om informatie te beoordelen en vanuit verschillende perspectieven te bekijken. Daarbij denken ze na over hun eigen gedrag en dat van anderen.
Samenwerken
Leerlingen ontwikkelen communicatieve vaardigheden, zoals luisteren, hun mening onderbouwen en doorvragen. Daarmee kunnen zij ook oefenen met sociale vaardigheden, zoals zich verplaatsen in een ander en conflicten oplossen.
Besluitvorming
Zelfvertrouwen
Leerlingen doen ervaring op met keuzes maken op basis van informatie en argumenten. Ze ontdekken dat beslissingen op verschillende manieren genomen kunnen worden.
Leerlingen worden zelfverzekerder door ervaringen waarin hun stem gehoord wordt. Positieve ervaringen met leerlingparticipatie geven motivatie om ook in de toekomst betrokken te zijn bij zaken binnen de school.
Burgerschapswetgeving
Sinds 1 augustus 2021 hebben scholen in het funderend onderwijs een wettelijke opdracht burgerschap. Dat biedt scholen de kans om een impuls te geven aan leerlingparticipatie. Op veel scholen kunnen leerlingen al invloed uitoefenen op zaken die hen aangaan, bijvoorbeeld omdat scholen eigenaarschap belangrijk vinden. Aandacht voor burgerschap biedt de kans om leerlingparticipatie te verrijken. Het werkmodel kan je helpen hierin de volgende stap te zetten.
Op de pagina Leerlingparticipatie en burgerschap vind je meer informatie over hoe leerlingparticipatie en burgerschapsonderwijs elkaar versterken.
Lees ook het interview met Lisa Hu over de school als oefenplaats voor participatie en burgerschap.