MIND Young Academy: taboes doorbreken en leren voelen
In gesprek met Ilse Olde Hanhof
Ilse Olde Hanhof (zij/haar),ervaringsdeskundige jongere bij MIND Young Academy
Ilse Olde Hanhof werkt als peer educator bij MIND Young Academy. Peer educators bij Mind Young Academy zijn jongeren die zelf of in hun omgeving te maken hebben gehad met psychische kwetsbaarheden. Ilse bezoekt scholen om met jongeren over dit onderwerp te praten. Hoe maakt ze mentale gezondheid bespreekbaar? Wat heeft ze zelf meegemaakt? En, wat is het resultaat van de lessen? In een openhartig gesprek vertelt Ilse hier meer over.
Lessenprogramma: het gesprek
MIND Young Academy heeft als doel om mentale gezondheid bespreekbaar te maken op scholen. De Academy werkt met peer educators: jongeren die zelf te maken hebben gehad met psychische problemen. Bijvoorbeeld omdat ze een verslaving hebben gehad en daardoor mentale kwetsbaarheid hebben ervaren of een depressie hadden. De peer educators bezoeken middelbare scholen en mbo’s om te vertellen over mentale gezondheid en hun eigen ervaring daarmee.
Het programma van MIND Young Academy is opgebouwd uit drie lessen, gegeven door twee peer educators. De eerste les bestaat uit een kennismaking, waarbij de peer educators met de jongeren praten over mentale gezondheid. In de tweede les delen de peer educators hun persoonlijke verhaal. De jongeren kunnen hierop reageren, vragen stellen of zelf vertellen wat ze hebben meegemaakt. De laatste les toont de weg naar hulp. Bij welke websites, organisaties of personen kun je terecht als je het moeilijk hebt?
Ilse: ‘Het verhaal dat wij als peer educator vertellen, dient vooral als bruggetje om het gesprek met de klas aan te gaan. Iedereen mag wat vertellen.’ Het doel is taboes doorbreken en laten zien dat het helemaal niet vreemd is om over mentale gezondheid te praten. Door de gesprekken ervaren jongeren dat ze niet alleen zijn, en dat het niet gek is wat ze meemaken.
Het verhaal van Ilse: leren voelen
Net als de andere peer educators heeft ook Ilse behoorlijk wat meegemaakt. Ze vertelt dat het lange tijd niet goed ging met haar broer. ‘Mijn broer was depressief, maar daar werd thuis niet over gesproken.’ Dat was erg lastig voor Ilse. Het ging daardoor ook met haar steeds minder goed. Ze maakte zich zorgen om haar broer, maar praten over hoe het met haar ging, deed ze niet. Ze ging veel drinken, samen met vriendinnen. Pas als ze veel gedronken had, kwamen de emoties los: ‘Dan barste ik in huilen uit.’ Als haar vriendinnen de volgende dag vroegen hoe het met haar ging, deed ze alsof alles weer goed was.
Uiteindelijk kwam Ilse bij een psycholoog terecht. Vanaf dat moment ging het langzaam steeds iets beter met haar. ‘Bij de psycholoog leerde ik hoe ik moest voelen.’ Lange tijd had Ilse haar emoties diep weggestopt, maar nu kregen deze weer een plaats in haar leven. Ook leerde ze te praten over wat ze voelde en dacht. Ilse ging het gesprek aan met haar ouders. ‘Toen bleek dat mijn ouders er eigenlijk ook over wilden praten, maar dat niet durfden.’
Resultaat: praten over emoties
In de lessen krijgt Ilse voornamelijk positieve reacties op haar verhaal. Ook roept het heftige emoties op. ‘Soms moeten jongeren huilen.’ Minder fijne reacties krijgt Ilse ook weleens: ‘Sommige jongeren zeggen dat ze niet geloven in mentale gezondheid.’ Hoewel deze reacties niet leuk zijn, kunnen ze wel zorgen voor discussie en gesprekken, doordat andere leerlingen hierop reageren. Ook blijkt dat meer leerlingen hulp zoeken na lessen van MIND Young. Ilse vertelt: ‘Door dit werk kwam ik erachter dat er heel veel jongeren zijn die ergens mee zitten, waarover ze niet durven te praten. Ik vind het heel mooi dat er in elke klas wel iemand is die denkt: wow, dit heb ik nog nooit iemand horen uitspreken en er wordt heel gewoon op gereageerd.’
Ook voor Ilse zelf hebben de lessen resultaat. Ze heeft leren spreken over haar ervaringen. Ook komen soms tijdens de lessen ervaringen van vroeger naar boven, die ze diep had weggestopt. Ilse vertelt dat ze soms emotioneel wordt tijdens de les. ‘Maar dat is juist mooi. Als iets je raakt, mag je dat laten zien.’
Boodschap voor jongeren en zorgprofessionals
Ilse heeft voor zowel jongeren als zorgprofessionals een boodschap. De jongeren wil ze meegeven ‘altijd nieuwsgierig te blijven naar wie je bent’. Ilse: ‘Door nieuwsgierig te zijn, kunnen jongeren veel over zichzelf leren. Door er ook over te praten, worden taboes doorbroken.’ Aan de zorgprofessionals vraagt ze om vooral veel van de jongeren te leren. ‘Als een reactie van een jongere bij jou een emotie oproept, vraag je dan af wat dat over jou zegt, in plaats van je altijd af te vragen wat het zegt over de jongere. Als een jongere struggelt met mentale gezondheid, wat zegt dit dan over de omgeving van de jongere, in plaats van over de jongere zelf? Het probleem ligt immers niet altijd bij de jongere zelf, maar in de manier waarop de buitenwereld reageert op de jongere.’
"Door nieuwsgierig te zijn, kunnen jongeren veel over zichzelf leren. Door er ook over te praten, worden taboes doorbroken."
Ervaringsdeskundigen kunnen op verschillende waardevolle manieren hun deskundigheid inzetten. Ilse kiest ervoor om haar ervaringsverhaal met andere jonge mensen te delen. We weten dat ervaringskennis bijdraagt aan het doorbreken van stigma en taboes. Door haar verhaal te delen en het gesprek aan te gaan over mentale gezondheid laat Ilse merken dat het heel normaal én belangrijk is om erover te praten. Ook biedt zij met haar verhaal hoop aan andere jongeren met psychische klachten. Je leest ook terug dat Ilse reflecteert op haar ervaring. Wat heeft ze geleerd, en waardoor ging het weer beter met haar? Een mooi voorbeeld van hoe je je ervaringskennis kunt inzetten als jongere.
Wil je meer weten over hoe jongeren hun ervaringskennis kunnen inzetten? Kijk dan op Wat kan ik doen als ervaringsdeskundige? | Nederlands Jeugdinstituut
Ervaringsdeskundigen kunnen op verschillende waardevolle manieren hun deskundigheid inzetten. Ilse kiest ervoor om haar ervaringsverhaal met andere jonge mensen te delen. We weten dat ervaringskennis bijdraagt aan het doorbreken van stigma en taboes. Door haar verhaal te delen en het gesprek aan te gaan over mentale gezondheid laat Ilse merken dat het heel normaal én belangrijk is om erover te praten. Ook biedt zij met haar verhaal hoop aan andere jongeren met psychische klachten. Je leest ook terug dat Ilse reflecteert op haar ervaring. Wat heeft ze geleerd, en waardoor ging het weer beter met haar? Een mooi voorbeeld van hoe je je ervaringskennis kunt inzetten als jongere.
Wil je meer weten over hoe jongeren hun ervaringskennis kunnen inzetten? Kijk dan op Wat kan ik doen als ervaringsdeskundige? | Nederlands Jeugdinstituut