Klassenvergadering als vaardigheidsmoment op Casa Montessorischool
Op Casa Tweetalige Montessorischool in Pijnacker zijn klassenvergaderingen een vast onderdeel van het onderwijs in de onder-, midden- en bovenbouw. Volgens teamleider Jetteke zijn deze vergaderingen geen doel op zich, maar een middel om leerlingen te laten oefenen met belangrijke sociale en democratische vaardigheden.
Vaste structuur en tijdstip
De vergaderingen vinden dagelijks plaats op een vast moment: in de onder- en middenbouw aan het eind van de ochtend, in de bovenbouw aan het begin van de middag. Deze vaste structuur zorgt voor voorspelbaarheid en veiligheid. De bijeenkomsten zijn opgebouwd uit drie rondes:
- Complimentenronde. Leerlingen geven elkaar oprechte complimenten, gericht aan iemand in plaats van over iemand. Dit bevordert een positieve sfeer.
- Problemen bespreken. Leerlingen brengen problemen in via een doos in de klas. Dit kunnen praktische of sociale kwesties zijn. De inbrenger licht het probleem toe, waarna klasgenoten mogen aanvullen.
- Oplossingen bedenken. In een brainstorm worden mogelijke oplossingen verzameld. Deze worden getoetst aan kernwaarden zoals respect en haalbaarheid. De inbrenger kiest de oplossing, die na drie weken wordt geëvalueerd.
Geduld en herhaling zijn essentieel
Het opzetten van een effectieve klassenvergadering kost tijd. Zeker in klassen waar de sociale veiligheid nog moet groeien, vraagt het veel van de leerkracht. Creativiteit en het verdragen van stiltes zijn dan belangrijk. Succesvol gebruik vereist bovendien herhaling: drie tot vijf keer per week is ideaal om het tot een gewoonte te maken.
Afwisseling en verdieping
Casa kiest ervoor om niet elke dag problemen te bespreken. Eén dag per week staat in het teken van persoonlijke gebeurtenissen, een andere dag van het oefenen van vaardigheden zoals luisteren, samenvatten en doorvragen. Dit voorkomt herhaling en houdt de vergaderingen levendig.
Eigenaarschap bij de leerlingen
Een belangrijk uitgangspunt is dat leerlingen zelf verantwoordelijkheid nemen. Leerkrachten geven ruimte, ook als ze twijfelen aan de gekozen oplossing. Zo leren kinderen zelf wat werkt en wat niet. Een voorbeeld: toen bovenbouwleerlingen liever op stoelen wilden zitten in plaats van op de grond, bleek hun oplossing stoelen pakken en terugzetten. Dit bleek verrassend effectief.
Tips voor succesvolle implementatie
- Bepaal vooraf het doel van de klassenvergadering.
- Kies een vorm die past bij de klas, maar werk altijd in een kring.
- Bouw het rustig op; begin niet meteen met vijf dagen per week.
- Laat kinderen geleidelijk meer rollen overnemen.
- Vertrouw op het proces, ook als oplossingen onverwacht zijn.
De kracht van de klassenvergadering ligt in het eigenaarschap van de leerlingen en het structureel oefenen van sociale vaardigheden. Zo wordt het een waardevol onderdeel van het leerproces.
Meer informatie of tips over de klassenvergadering vind je op de pagina De klassenvergadering: laagdrempelige leerlingparticipatie | Nederlands Jeugdinstituut.