Als school aan de slag met leerlingparticipatie
Waar moet je dan aan denken?
Op school praten mét kinderen, in plaats van alleen óver hen. Kinderen de ruimte geven om hun stem te laten horen op school over dingen die zij belangrijk vinden, zodat ze invloed hebben op de keuzes die hen aangaan.
Hoe ga je daar binnen je school mee aan de slag? En waar moet je rekening mee houden?
Inzetten op leerlingparticipatie
Leerlingen hebben vast al inspraak op jouw school. Ze kunnen misschien keuzes maken over hun eigen leerproces in de klas, of lid worden van een leerlingenraad. Als je verder in wilt zetten op leerlingparticipatie, kun je aandacht geven aan de volgende punten:
Kies passende werkvormen
Zorg dat de manier waarop je leerlingen laat participeren goed aansluit bij hun leeftijd en ontwikkelingsfase. Houd daar onder andere rekening mee als je werkvormen kiest.
Wees transparant
Neem de inbreng van leerlingen serieus door transparant te zijn over de doelen en uitkomsten van participatie. Leg aan de kinderen uit binnen welke kaders hun participatie plaatsvindt. Vertel ook hoe een besluit is genomen en hoe de inbreng van leerlingen hierin is meegenomen. Leg op een begrijpelijke manier uit waarom hun adviezen wel of niet zijn uitgevoerd.
Transparantie is de eerste van negen basisprincipes voor betekenisvolle en effectieve leerlingparticipatie.
Betrek iedereen die mee wil doen
Het ene kind is sneller geneigd om diens stem te laten horen en zich bijvoorbeeld op te geven voor een leerlingenraad dan een ander kind. Daarom is het belangrijk om ervoor te zorgen dat ieder kind de kans krijgt om betrokken te zijn. Maak ook voor iedereen duidelijk dat leerlingparticipatie vrijwillig is. Dat geldt voor alle vormen van participatie.
Breng leerlingparticipatie verder
Leerlingparticipatie kan op verschillende niveaus plaatsvinden op school. Leerlingen kunnen invloed uitoefenen op hun eigen leerproces, maar ook in de klas, op school of school overstijgend.
Ook de manier waarop leerlingen participeren verschilt. Denken zij mee of zijn ze mede-eigenaar? Het werkmodel leerlingparticipatie helpt om in kaart te brengen welke mogelijkheden er zijn en waar je leerlingparticipatie kunt verbreden of verdiepen.
Een schoolbrede aanpak helpt
Als je echt werk wilt maken van leerlingparticipatie op je school en leerlingen op het eigen leren, in de klas en schooloverstijgend invloed wilt geven, helpt een schoolbrede aanpak. Dit vraagt om verankering in schoolbeleid en schoolcultuur. Op die manier blijft het niet afhankelijk van één enthousiaste schoolleider of leerkracht.
Een gedeelde visie op leerlingparticipatie helpt hierbij. Hebben alle betrokkenen hetzelfde beeld bij wat leerlingparticipatie inhoudt? En op welke manier jullie dit willen invullen op school?
Daarnaast is kennis en vaardigheid essentieel. Beschikken leidinggevenden en leerkrachten over voldoende kennis om participatie te organiseren? En is duidelijk waar eventueel scholing of ondersteuning nodig is? Dat zijn enkele onderdelen die belangrijk zijn voor een schoolbrede aanpak. Meer lezen? De waarde van leerlingparticipatie in het basisonderwijs | Nederlands Jeugdinstituut
Gedeelde visie
- Is binnen de school de motivatie om met leerlingparticipatie aan de slag te gaan voor iedereen helder?
- Is voor iedereen helder wat leerlingparticipatie inhoudt en hoe jullie dat als school willen vormgeven?
Op de pagina Wat is leerlingparticipatie en waarvoor is het waardevol? lees je hier meer over.
Vaardigheden en kennis
- Hebben schoolleiders en leerkrachten voldoende kennis en vaardigheden om leerlingparticipatie goed te begeleiden?
- Wat mist de school eventueel nog aan kennis en vaardigheden? Denk aan kennis over werkvormen, manieren om leerlingparticipatie in te zetten en hoe je kinderen kunt stimuleren om te participeren.
Meer hierover lees je op de pagina Jouw rol als begeleider van gesprekken bij leerlingparticipatie.